Khép kín vòng tuần hoàn, giảm thiểu rác thải nhựa: Mục tiêu địa phương – Chiến lược quốc gia, bài 2

Giúp Đà Nẵng “khép kín vòng tuần hoàn: Nâng tầm đổi mới để giải quyết ô nhiễm rác thải nhựa đại dương”

Đà Nẵng, ảnh chụp tháng 7 năm 2021. Ảnh trong bài T.Ngọc.

Xây dựng kinh tế tuần hoàn để xử lý rác, giảm thiểu rác thải nhựa đã là xu hướng tất yếu hiện nay.

Lãnh đạo Sở Tai nguyên – Môi trường Đà Nẵng chia sẻ: Thành phố rất cần sự đồng hành tích cực từ các nguồn lực trong nước và quốc tế để tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật, tài trợ, đầu tư kiểm soát, quản lý rác thải nhựa đại dương; hỗ trợ kỹ thuật đối với các giải pháp giám sát nguồn phát thải nhựa như thiết lập hệ thống dữ liệu về chất thải rắn, chất thải nhựa; hoặc, đẩy mạnh việc tiếp nhận, triển khai các mô hình quản lý, hợp tác công tư, áp dụng công nghệ sản xuất các sản phẩm thay thế, tái chế chất thải nhựa, tạo môi trường chuyển đổi từng bước sang nền kinh tế tuần hoàn, tăng trưởng xanh.

Xuất hiện tại diễn đàn hội thảo, nhiều chuyên gia cũng khẳng định thêm: Yêu cầu tái chế chất thải nhựa chính là sự chuyển đổi và tiếp cận nền kinh tế tuần hoàn, hướng đến tăng trưởng xanh thực sự.

Theo bà Nguyễn Ngọc Lý – Cố vấn cao cấp của Trung tâm Nghiên cứu Môi trường và Cộng đồng (CECR- Việt Nam): Những chương trình hành động mà chúng ta đang bàn là đúng thời điểm và phải hành động ngay bây giờ, không còn thời điểm nào khác hơn và tốt hơn. Muốn bảo vệ trái đất tốt hơn, một trong những mệnh lệnh hành động dứt khoát là phải giảm thiểu rác thải nhựa.

Nhưng chúng ta sẽ giảm thiểu bằng cách tăng cường kiểm soát, hạn chế sử dụng, và đi kèm là tái chế rác thải nhựa. Bởi trong thực tế, sản phẩm từ nhựa đã là một phần của cuộc sống chúng ta.

Nhiều bạn trẻ Đà Nẵng là Tình nguyện viên tích cực cho chuỗi hành động ngăn ngừa và giảm thiểu rác thải nhựa. Trong ảnh: Một bạn trẻ đến từ Đại học Ngoại ngữ – Đại học Đà Nẵng giới thiệu minh họa cho gian trưng bày có chủ đề “Loại Nhựa nào được tái chế ?”.

Cuộc sống ngày một phát triển hơn thì lại càng không thể thiếu sản phẩm từ nhựa. Đó là sản phẩm giá trị thấp (dùng 1 lần) đến những đồ dùng có nguồn gốc từ nhựa có giá trị cao, dùng lâu dài.

Ngay cả sản phẩm nhựa có giá trị thấp cũng đóng vai trò quan trọng không ít trong hỗ trợ cuộc chiến chống đại dịch COVID-19. Chúng có mặt khắp nơi, từ công cụ – đồ dùng trong lĩnh vực y tế đến các dạng đồ hộp chứa thức ăn, thức uống … Hãy nghĩ đến những biện pháp tái chế hữu hiệu, đưa sản phẩm trở lại vòng tuần hoàn. Đó là cách chúng ta giảm thiểu rác thải nhựa tốt nhất.

“Đề án của Đà Nẵng chúng tôi cũng đặt ra mục tiêu phải phát triển hơn nữa các đề xuất về dự án đầu tư tái chế rác thải nhựa, nhất là loại có giá trị thấp (nilon, bao bì, nhựa dùng một lần, hộp xốp,…)” – bà Nguyễn Thị Kim Hà, bổ sung.

Chuyên gia Kumara nhấn mạnh thêm: Điều không thể thiếu trong các mục tiêu hành động ưu tiên là hợp tác quốc tế. Chúng ta hợp tác để phát triển các đề tài nghiên cứu khoa học; hoặc, trao đổi các ứng dụng, phát triển và chuyển giao công nghệ xử lý chất thải nhựa đại dương. Ngăn chặn, giảm thiểu và kiểm soát chất thải nhựa đại dương phải bắt đầu từ các nguồn trên đất liền, trên biển.

60 điểm cầu đã kết nối với Đà Nẵng để thảo luận và chung tay hafngh động giảm thiếu rác thải nhựa.

“Điều mà chúng ta cần quan tâm hơn là chuỗi giá trị của rác thải nhựa sau sử dụng. Nói cách khác phải tái sử dụng giá trị của nó. Nền kinh tế tuần hoàn phải có giải pháp cụ thể về năng lực tái chế rác thải nhựa” – ông Pranav Goenka, đại diện Tổ chức Liên minh chấm dứt rác thải nhựa (Alliance to End Plastic Waste), khẳng định tiếp.

Và “Chúng tôi cam kết sẽ luôn đồng hành cùng Đà Nẵng, chúng tôi sẽ hỗ trợ công nghệ, kỹ thuật, chọn lọc, giới thiệu các mô hình có ý nghĩa trụ cột, giúp Đà Nẵng trở thành một đô thị dẫn đầu trong quản lý rác thải nhựa” – ông Ashraf El-Arini, đại diện Ngân hàng thế giới khẳng định.

Cũng theo ông Ashraf El-Arini, thực sự chúng ta đã và đang cố gắng hành động để khép kín nền kinh tế tuần hoàn. Nhưng rác thải nhựa luôn là vấn đề lớn bởi những tác động của nó đến nền kinh tế tuần hoàn.

Có những loại rác thải nhựa được xác định có giá trị thấp {túi , bao bì, vật dụng nhựa dùng trong ẩm thực 1 lần như ống hút, chứa các thức ăn, uống}, nhưng chúng ta vẫn phải chú ý đến chuỗi giá trị này. Phải có công nghệ, kỹ thuật để kiểm soát, thu gom và tái chế, để chúng lại được tái sử dụng lần nữa.

“Một vấn đề có tầm quan trọng đặc biệt, là phải tạo nên những đòn bẫy kích thích các mô hình sáng tạo, phát huy các sáng kiến ngay từ doanh nghiệp hay cộng đồng; khuyến khích sự tham gia từ người dân, những tiểu thương và ngư dân để kiểm soát, quản lý và giải quyết vấn đề rác thải nhựa. Trong đó khuyến khích các mô hình tái chế rác thải nhựa thành những đồ dùng, vật dụng có giá trị thấp” – ông Tô Văn Hùng,Giám đốc Sở Tài nguyên – Môi trường thành phố lưu ý.

Ông Ashraf El-Arini, đại diện Ngân hàng thế giới

Nâng cao vai trò, vị trí doanh nghiệp – Khuyến khích và sẵn sàng tiếp thu các mô hình sáng tạo
Đại diện Ngân hàng thế giới, ông Ashraf El-Arini chia sẻ thêm rằng: Những giải pháp và chương trình hành động của chúng ta trong quản lý rác thải nhựa, muốn thành công cần có sự tham gia của cả cộng đồng, mỗi người dân mỗi doanh nghiệp đều có vai trò, vị trí quan trọng. Tất cả phải cùng cam kết với những hành động mạnh hơn.

Nói thêm về “mỗi người dân mỗi doanh nghiệp đều có vai trò, vị trí quan trọng”, Giám đốc Sở Tài nguyên-Môi trường Đà Nẵng Tô Văn Hùng phân tích:

“Từ thực tiễn và những bài học kinh nghiệm khi Đà Nẵng triển khai và triển khai thành công đề án “Xây dựng Đà Nẵng – thành phố Môi trường”, chúng tôi rất cần sự trợ giúp để hình thành một khung đánh giá chuẩn, một bộ tiêu chí về thực hành tốt quản lý chất thải rắn /rác thải nhựa của doanh nghiệp. Điều đó, giúp làm rõ thêm vai trò, vị trí và cách thức tham gia của doanh nghiệp đối với chương trình hành động quản lý, kiểm soát và hạn chế các loại rác thải, trong đó chú ý đến rác thải rắn và nhựa. Doanh nghiệp cần có cơ chế, môi trường để sáng tạo và thể hiện sự quyết tâm về bảo vệ môi trường, giảm thiểu rác thải của chính họ”.

Được biết, trong chương trình hành động, thành phố Đà Nẵng xác định sẽ tiến hành các hỗ trợ kỹ thuật cho các các mô hình từ cộng đồng, tiểu thương, ngư dân để giúp các doanh nghiệp nhỏ, hay quy mô kinh tế hộ đều có thể triển khai các sáng kiến, hay áp dụng (các giải pháp được chia sẻ) để thu hồi chất thải rắn, chất thải nhựa.
Nội dung này cũng nhận được sự quan tâm từ các chuyên gia quốc tế.

Bà Lena Kampe – Chuyên gia về Quản lý rác thải nhựa – cho biết, chúng tôi đã hợp tác cùng Việt Nam trong quản lý chất thải nói chung, đặc biệt là chất thải rắn (trên đất liền), cũng như trong mục tiêu phát triển bền vững, chúng tôi hợp tác, giúp Việt Nam quản lý rác thải nhựa trên biển.

Bà Lena Kampe – Chuyên gia về Quản lý rác thải nhựa.

Một trong những dự án của chúng tôi đã thực hiện, có khả năng chia sẻ nhiều kinh nghiệm cho Đà Nẵng, đó là chúng tôi khuyến khích ngư dân ở tỉnh Phú Yên giảm thiểu và không xả thải vật dụng đánh bắt, bảo quản lên mặt biển, vào lòng biển. Song hành dự án này, là dự án nâng cao giá trị của rác thải nhựa (đã qua sử dụng) bằng cách tái chế chúng một cách hợp lý, hữu dụng.

Bên cạnh dự án khác là Khung hướng dẫn quản lý rác thải, chúng tôi cũng đã triển khai các khóa huấn luyện cho các tuyên truyền viên. Họ là những người sẽ huấn luyện trở lại cho cộng đồng, cho ngư dân bằng cách nào, chúng ta sẽ quản lý rác thải tốt hơn, để có nguồn cho công việc tái chế tốt hơn …

Giám đốc Sở Tài nguyên – Môi trường Đà Nẵng, ông Tô Hùng rất hoan nghênh chia sẻ này và đã “phản hồi” nhanh qua diễn đàn hội thảo: Đà Nẵng chúng tôi có một âu thuyền lớn và một cảng cá, nơi tàu thuyền của nhiều địa phương về đây neo đậu trú tránh bão hay giao thương sản phẩm đánh bắt. Sẽ vô cùng ý nghĩa nếu chúng tôi được hỗ trợ để triển khai một dự án tại Đà Nẵng tương tự như tỉnh bạn Phú Yên. Với dự án này, chúng tôi kỳ vọng những đổi thay trong nhận thức, trong hành vi của ngư dân ở Đà Nẵng (mục tiêu là vận động ít nhất 80% ngư dân cam kết không thải bỏ ngư lưới cụ, rác thải nhựa xuống biển), cũng như như dân địa bàn khác có mối quan hệ giao thương, trao đổi với Đà Nẵng.

Sử dụng vỏ chai nhựa, dây nhựa và tấm xốp Nhóm bạn trẻ này xếp thành mô hình Cầu Sông Hàn (tham gia trưng bày tại một hoạt động bảo vệ môi trường, diễn ra ở Công viên Biển Đông – Đà Nẵng).

Hành động địa phương trong đáp ứng Chiến lược quốc gia
Rác thải nhựa đã, đang và sẽ là vấn đề của toàn cầu, bởi những tác động ngày càng nguy hại hơn đến sự phát triển bền vững kinh tế – xã hội, rác thải nhựa đã là câu chuyện “không có biên giới địa lý”. Các quốc gia đều có mối quan tâm chung và thực sự toàn cầu đã bước vào cuộc chiến chống rác thải nhựa trên biển. 2 năm nay, đại dịch COVID-19 thực sự đã làm chậm lại nhiều nỗ lực của chúng tôi và tất cả chúng ta trong quản lý rác thải nhựa” – Bà Mỹ Hằng – Phó Vụ trưởng, Vụ Khoa học, Công nghệ và Hợp tác quốc tế, Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam chia sẻ.

Hội thảo trực tuyến kết nối Đà Nẵng với 60 điểm cầu đã trở thành diễn đàn mở, một cơ hội tốt mà các bên có mối quan tâm đều dễ dàng trao đổi, cập nhật các thông tin cần thiết, ghi nhận đề xuất về các vướng mắc kỹ thuật, để từ đó hình thành những cam kết thực chất, đồng hành cùng mục tiêu “Kế hoạch Hành động của Đà Nẵng”.

“Có những khó khăn mà Đà Nẵng chúng ta đang gặp phải. Đơn cử như các hỗ trợ kỹ thuật đối với giải pháp giám sát nguồn phát thải nhựa; thiết lập hệ thống dữ liệu về chất thải rắn, chất thải nhựa. Đây là vấn đề có ý nghĩa rất quyết định nhưng cũng sẽ mất nhiều thời gian để chuyển giao công nghệ, vận hành. Qua hội thảo, Sở Tài nguyên – Môi trường sẽ có báo cáo chi tiết, trình UBND thành phố chủ trương thực hiện, hợp tác với các tổ chức, cơ quan để triển khai trong thời gian tới. Thành phố Đà Nẵng quyết tâm kế thừa và phát huy thành quả đã đạt được trong xây dựng Thành phố Môi trường, sẽ nỗ lực quản lý và ngăn ngừa việc xả rác thải nhựa từ các nguồn thải trên đất liền, các hoạt động trên biển trong phạm vi thành phố Đà Nẵng.

Từ đó, chúng tôi hoàn thiện hệ thống quản lý chất thải rắn của thành phố, đáp ứng với Chiến lược quốc gia về quản lý chất thải rắn và mục tiêu xây dựng Đà Nẵng – thành phố môi trường trong thời gian đến.

T.Ngọc

Quay lại
Khép kín vòng tuần hoàn, giảm thiểu rác thải nhựa: Mục tiêu địa phương – Chiến lược quốc gia, bài 1