Khép kín vòng tuần hoàn, giảm thiểu rác thải nhựa: Mục tiêu địa phương – Chiến lược quốc gia, bài 1

(DSA) – Trong khuôn khổ Dự án “Khép kín vòng tuần hoàn: Nâng tầm đổi mới để giải quyết ô nhiễm rác thải nhựa đại dương tại các thành phố ASEAN”, ngày 29/7 vừa qua, đã diễn ra hội thảo trực tuyến, kết nối điểm cầu Đà Nẵng – đơn vị đồng chủ trì hội thảo theo đề nghị của Hội đồng Kinh tế và Xã hội Liên Hợp Quốc khu vực Châu Á – Thái Bình Dương (UNESCAP) và Viện Chiến lược Môi trường Toàn cầu (IGES) – với 60 điểm cầu ở các quốc gia và vùng lãnh thổ khác.

Điểm cầu Đà Nẵng. Ảnh trong bài: T.Ngọc.

“Đây là hội thảo trực tuyến có ý nghĩa hết sức đặc biệt, bởi trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 đang diễn ra hết sức phức tạp, chúng ta vẫn đồng hành, cùng nhau xây dựng một mục tiêu chung là bảo vệ môi trường, bảo vệ đại dương và giảm thiểu rác thải nhựa. Một vấn đề lớn của hôm nay và của tương lai chung” – ông Tô Văn Hùng, Giám đốc Sở Tài nguyên – Môi trường Đà Nẵng nhấn mạnh trong chia sẻ qua diễn đàn hội thảo.

Mục tiêu của Đà Nẵng đã, đang thu hút sự quan tâm của cộng đồng
Có thể nói, đây là lần đầu tiên, một chương trình hành động của Đà Nẵng (kế hoạch số 122/KH-UBND ngày 24/6/2021) về quản lý rác thải nhựa đại dương trên địa bàn đến năm 2025, tầm nhìn 2030, đã thu hút sự quan tâm của nhiều chuyên gia và đại diện các tổ chức trong nước, quốc tế về bảo vệ môi trường.

“Đến năm 2030, tổng khối lượng rác thải nhựa (PET, PVC, ni lông, nhựa đa thành phần) của thành phố Đà Nẵng (dự báo) sẽ là 228 tấn/ngày trên tổng khối lượng chất thải rắn sinh hoạt (phát sinh từ 1.800-2.000 tấn/ngày).
Từ nay đến năm 2025, Đà Nẵng sẽ phải nỗ lực để từng bước đầu tư, chuyển đổi công nghệ xử lý rác đảm bảo đạt công suất đạt 1.650 tấn/ngày; kiểm soát tốt các nguồn phát thải: mùi hôi, nước rỉ rác,…từ quy trình vận hành chôn lấp hợp vệ sinh. Đặc biệt, sẽ thiết lập các cơ sở tái chế, xử lý theo các thành phần nguy hại riêng (phế thải xây dựng, rác thải nhựa, …). Các mô hình kinh tế tuần hoàn và các sáng kiến giảm rác thải nhựa sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ hơn.

Bà Nguyễn Thị Kim Hà, Phó Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường thành phố Đà Nẵng.

Mục tiêu hành động mà thành phó chúng tôi đề ra từ nay đến năm 2025, đều hướng đến tăng cường quản lý và ngăn ngừa việc xả rác thải nhựa từ các nguồn thải trên đất liền, cũng như hoạt động trên biển. Chúng tôi cho rằng, nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của cộng đồng toàn thành phố trong giảm thiểu rác thải nhựa có ý nghĩa quyết định. Trong đó, cần nâng cao vai trò của doanh nghiệp trong thực hành giảm rác thải nhựa” – Bà Nguyễn Thị Kim Hà, Phó Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường thành phố Đà Nẵng cho biết.

Theo kế hoạch số 122/KH-UBND (ngày 24/6/2021) về quản lý rác thải nhựa đại dương trên địa bàn đến năm 2025, tầm nhìn 2030, thành phố Đà Nẵng cũng đề ra mục tiêu trong các cuộc họp, hội nghị, hội thảo, sự kiện sẽ không sử dụng (100%) vật dụng/đồ nhựa sử dụng 1 lần (chai nước, ống hút nhựa, băng rôn, backdrop,…). Có 90% hộ dân, trường học, doanh nghiệp, công sở và các đơn vị, tổ chức khác trên địa bàn thành phố thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn (bao gồm chất thải nhựa). Cơ sở sản xuất thực hiện tốt giảm thiểu sử dụng vật dụng, đồ nhựa dùng một lần và phân loại rác thải tại nguồn. Có ít nhất 70% điểm phục vụ ăn uống tại cơ sở lưu trú du lịch cam kết không sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần.

Chia sẻ quan điểm tiếp cận của Đà Nẵng
Thông qua diễn đàn, nhiều chuyên gia, nhà quản lý, đại diện các tổ chức bảo vệ môi trường, đồng tình và chia sẻ cách tiếp cận vấn đề rác thải nhựa của Đà Nẵng.

Chuyên gia Kumara, Giám Đốc, Trung tâm Hợp tác giữa IGES và Chương trình Môi trường của Liên Hợp Quốc về Công nghệ Môi trường (CCET), Viện Chiến lược Môi trường Toàn cầu, khi trình bày báo cáo hiện trạng về “Rác thải nhựa tại thành phố Đà Nẵng trong khuôn khổ Dự án “Khép kín vòng tuần hoàn: Nâng tầm đổi mới để giải quyết ô nhiễm rác thải nhựa đại dương tại các thành phố ASEAN”, do Chính phủ Nhật Bản tài trợ, đã nhấn mạnh rằng:

Quản lý và giảm thiểu rác thải nhựa luôn cần sự phối hợp đồng bộ của nhiều cơ quan chức năng của thành phố như y tế, du lịch, thuế, (quản lý) môi trường, (dịch vụ) thoát nước (thải). Bởi có nhiều thách thức trong giải quyết rác thải nhựa. Đó là sự phức tạp của chuỗi giá trị nhựa (do các hình thức, chủng loại, đặc điểm cũng như việc sử dụng sản phẩm từ nhựa) và tính phức tạp trong phối hợp hành động của các bên liên quan.

Ông Kumara, Giám Đốc, Trung tâm Hợp tác giữa IGES và Chương trình Môi trường của Liên Hợp Quốc về Công nghệ Môi trường (CCET), Viện Chiến lược Môi trường Toàn cầu.

Tầm nhìn chung của Đà Nẵng cũng như các thành phố khác (đi tiên phong trong quản lý và giảm thiểu rác thải nhựa) ở khu vực ASEAN (như Surabaya – Indonesia; Kuala Lampur – Malaisia ; Nakhon Si Thammarat – Thailand) sẽ phải hướng đến là sử dụng công nghệ đổi mới và thông minh để giám sát và đánh giá chất thải nhựa. Đây cũng là một phần của chính sách và chiến lược đầu tư tiếp cận nền kinh tế tuần hoàn vào quản lý nhựa (bao gồm sản phẩm và quá trình thải bỏ sau sử dụng).

Chuyên gia Kumara cũng đồng tình, rằng “đối với những hành động ưu tiên, thì xếp hàng đầu, phải là nâng cao nhận thức cộng đồng và thay đổi hành vi của người dân để giảm thiểu lượng nhựa sử dụng một lần. Thực hiện các hành động có mục tiêu nhằm giảm thiểu lượng chất thải nhựa phát sinh và rò rỉ”.

Chủ đề nâng cao nhận thức đưa đến những thay đổi tích cực trong hành vi của toàn cộng đồng cũng trở thành “hội tụ điểm”, thu hút nhiều ý kiến phân tích.

“Dù nguồn lực còn có những giới hạn nhất định nhưng khát vọng, mong ước của chúng tôi thì không bao giờ có điểm dừng. Bởi Đà Nẵng đã sớm nhận thức về tác hại của rác thải nhựa. Đà Nẵng cũng là địa phương đi đầu trong hình thành một khung đánh giá về rác thải nhựa, và chúng tôi đã có nhiều chương trình hành động rất cụ thể.

Chúng tôi rất cần sự hỗ trợ về nội dung và phương thức tiếp cận của truyền thông. Ví dụ truyền thông như thế nào là toàn diện, là hiệu quả, có tác động rõ rệt đến những đối tượng như học sinh, sinh viên. Vấn đề tích hợp giáo dục nội dung này vào các chương trình giảng dạy, vào nội dung chính khóa của các em là hết sức quan trọng” – ông Tô Văn Hùng, Giám đốc Sở Tài nguyên – Môi trường Đà Nẵng, phân tích.

Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Đà Nẵng, ông Tô Văn Hùng.

Ủng hộ góc nhìn về truyền thông đến đối tượng trẻ, đại diện Đại Sứ Quán Việt Nam tại Nhật Bản, ông Trần Thanh Tùng đã đưa ra đề nghị “hoạt động truyền thông phải đến được với các em học sinh, sinh viên, và thông điệp này đến với các em càng sớm, càng tốt, nhất là khi các em còn là học sinh tiểu học.

Làm sao để các em nhận thức được rằng tác hại về lâu dài của rác thải nhựa nói chung, rác thải nhựa trên biển nói riêng là không thua gì những sự cố môi trường nghiêm trọng mà chính mỗi chúng ta đã chứng kiến. Cùng với thiên tai bão lụt, các trạng thái thời tiết cực đoan, ô nhiễm môi trường, trong đó có tác nhân rác thải nhựa đã kéo chậm đà phát triển và để lại hệ lụy rất lâu dài. Chúng tôi luôn sẵn sàng để hỗ trợ Đà Nẵng trong những chương trình hành động cụ thể kiểm soát rác thải nhựa”.

Cuộc thi ảnh Đà Nẵng -2012 “Thanh niên thành phố cảm nhận về môi trường xung quanh” trong khuôn khổ dự án “Phát triển đô thị Đà Nẵng thân thiện với Môi trường và Khí hậu – ECUD”, tháng 8/2012. Trong ảnh: Các bạn trẻ bình chọn cho tác phẩm mình yêu thích (trong ảnh là tác phẩm Đất và Nilon” của tác giả Lâm Trần Tuấn).

T.Ngọc

Xem tiếp
Khép kín vòng tuần hoàn, giảm thiểu rác thải nhựa: Mục tiêu địa phương – Chiến lược quốc gia, bài 2